View Full Version: Tiểu sử Xuân Quỳnh

»-(¯`v´¯)-»Nhịp Đập V-Teen»-(¯`v´¯)-» > Thơ Sáng Tác > Tiểu sử Xuân Quỳnh


Title: Tiểu sử Xuân Quỳnh


MissD - December 18, 2006 09:34 AM (GMT)
user posted image
Xuân Quỳnh



Xuân Quỳnh tên thật là Nguyễn Thị Xuân Quỳnh, sinh ngày 6 tháng 10 năm 1942 tại xă La Khê, huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Sơn B́nh, trong một giai đ́nh công chức. Thuở nhỏ, mồ côi mẹ từ sớm, ở với bà nộị

Xuân Quỳnh là nhà thơ nữ tiêu biêu của thế hệ nhà thơ sinh ở thập kỉ 40 và "rỡ ràng" với những tác phẩm thơ "trẻ" ở thập kỷ 60.

Cũng giống như hầu hết các nữ sĩ Đông Tây Kim Cổ, Xuân Quỳnh làm thơ cốt để diễn tả cuộc sống của chính ḿnh về tất cả mọi phương diện: những khát khao, những t́nh cảm, những suy nghĩ, và "sự sống" của một người phụ nữ. V́ lẽ đó hầu hết thơ của chị đều là thơ chữ t́nh. Đất nước, thiên nhiên, thời đại đều được phản ánh vào thơ chị thông qua cái lăng kính chữ t́nh đó.

Chị đă định hướng dứt khoát cho con đường sự nghiệp của ḿnh: đó là nghiệp thợ Chị quyết định chấm dứt một cuộc hôn nhân mà chị biết là ḿnh đă sai lạc để xây dựng t́nh yêu và hôn nhân với "chú đại bàng non trẻ" Lưu Quang Vũ mà chị biết chắc trong đó có t́nh yêu và hạnh phúc đích thực.

Chẳng dại ǵ em ước nó bằng vàng
Trái tim em, anh đă từng biết đấy
Anh là người coi thường của cải
Nên nếu cần, anh bán nó đi ngaỵ..
(Tự hát).

Với những ḍng thơ sau đây, Xuân Quỳnh thổ lộ tâm tư nhưng chính là để tự khẳng định ḿnh trước một người chồng mà chị biết anh ta vốn không phải là hạng "gà mờ"

Em trở về đúng nghĩa trái tim em
Biết khao khát những điều anh mơ ước.
Biết xúc động qua nhiều nhận thức
Biết yêu anh và biết được anh yêụ

Ai quen biết Xuân Quỳnh, hẳn sẽ để ư đến nét khác lạ nơi tay chị: một đôi bàn tay như già hơn khá nhiều so với gương mặt. Một gương mạt xinh đẹp, trẻ hơn tuổi, với cặp mắt tinh anh, duyên dáng, như rất dễ mỉm cười, che hết mọi phiền lọ Gương mặt phụ nữ đẹp đến nỗi khó tin đấy lại là người làm thợ Mà người phụ nữ đẹp và làm thơ ấy lại có đôi bàn tay giống như gương mặt Trương Chi! Chính Xuân Quỳnh đă không ít lần viết về bàn tay ḿnh, ví dụ mấy câu này trong giọng dăi bày với người yêu:

Bàn tay em ngón chẳng thon dài
Vệt chai cũ, đường gân xanh vất vả
Em đánh chắt chơi chuyền thuở nhỏ
Hái rau dền rau dệu nấu canh
Tập vá may, tết tóc cho ḿnh
Rồi úp mặt trên bàn tay khóc mẹ

Đôi bàn tay tiết lộ số phận. Một số phận đă từng không may mắn, dường như luôn luôn phải "đánh đu" với cuộc sống, với hạnh phúc. Cũng là trớ trêu chăng, con người có số phận như thế lại mang trong ḿnh nhiều khao khát. Trong một bài thơ viết năm 1962, Xuân Quỳnh viết rằng ngày bé ḿnh chỉ mơ đến rằm tháng tám để được vui chơi với bạn bè dưới trăng thụ "Khi lớn khôn ước mơ cùng cháy bỏng": mơ ước "thành nhà thơ ca ngợi cuộc đời", đưa thơ cùng du hành vũ trụ, sưởi ấm vùng trăng lạnh, đưa thơ đi cập bến các v́ saọ.. "Như ḷng ta chẳng bao giờ nguôi khát vọng - Biết bay rồi ta lại muốn bay cao".

Giàu trí tuệ, nên cũng như Hồ Xuân Hương xưa kia, Xuân Quỳnh đă đóng vai tṛ tham mưu đắc lực, đă san sẻ "cái khôn" cho chị em cùng giới, để đối đáp và xử sự với phái mày râu:

Những cái chính chúng ta thường chả nói
Mà bọn con gái ḿnh hay nói xấu nhau
Bọn con trai nghe lỏm đôi câụ..
Họ khinh chúng ta và lời cửa miệng:
"Chuyện đàn bà"

Ta yêu người con trai không phải v́ ḿnh
Mà họ yêu ta v́ họ yêu chính họ
Được yêu hai lần, họ cao lên một bậc
Ta không được yêu cảm thấy thấp dần đi
V́ chính ra cũng chẳng yêu tạ..
(Thơ viết cho ḿnh và những người con gái khác)

Xuân Quỳnh nhận thức được tính bi kịch vĩnh cửu của cuộc sống: đó là sự ngắn ngủi của đời ngườị H́nh như chị c̣n tiên lượng được số phận của ḿnh: Rất có thể Xuân Quỳnh - đoá hoa quỳnh mùa xuân - sẽ chỉ nở và toả hương được vài giờ trong đêm tối rồi tàn lụị Bởi thế, chị đă sống hối hả, nồng cháy, sống hết ḿnh với cuộc đời, với thơ và t́nh yêu, với hạnh phúc và gia đ́nh, như sợ tất cả những điều quá ư tốt đẹp ấy sẽ vụt qua như ánh chớp.

Chi chút thời gian từng phút từng giờ
Như kẻ khó tính từng hào keo kiệt
Tôi biết chắc mùa xuân rồi cũng hết
Hôm nay non, mai cỏ sẽ già ...
(Có một thời như thế)

Chị cũng là người biết giữ ǵn và biết tận hưởng hạnh phúc cuộc sống ở mức tối đa có thể được hưởng. Xuân Quỳnh chính là đỉnh cao của những con người "nhân bản chủ nghĩa" thời hiện đạị

Thơ t́nh tôi viết cho tôi
Qua cay đắng với buồn vui đă nhiều
Vẫn c̣n nguyên vẹn niềm yêu
Như cây tứ quí đất nghèo nở hoạ
(Thơ t́nh toi viết).

Mảng thơ đặc sắc nhất của Xuân Quỳnh chính là mảng thơ về t́nh yêụ Điều ǵ đă làm nên sự đặc sắc ấỷ

Trước hết v́ Xuân Quỳnh có một "nhân bản yêu đương" cực ḱ mănh liệt, là một người con gái có thể "sống chết v́ t́nh". Dạng phụ nữ như Xuân Quỳnh, đă từng được như thi hào Nguyễn Du mô tả:

Thuư Kiều sắc sảo khôn ngoan
Vô duyên là phận hồng nhan đă đành,
Lại mang lấy một chữ t́nh
Khư khư ḿnh buộc lấy ḿnh vào trong.
Vậy nên những chốn thong dong,
ở không yên ổn, ngồi không vững vàng,
Ma dẫn lối, quỉ đưa đường
Lại t́m những chốn đoạn trường mà đị..

Xuân Quỳnh không giấu giếm bản chất ấy của ḿnh:

... Nếu tôi yêu được một người
Tôi yêu anh ta hơn anh ta yêu tôi nhiều lắm
Tôi yêu anh dẫu ngàn lần cay đắng...

Xuân Quỳnh là người hành động nên chị nhất định không chấp nhận kiểu sống "đói ḷng ngồi gốc cây sung". Trái lại chị đă "đi khắp chốn t́m người tôi yêu", đồng thời gạt bỏ những ǵ chỉ là "mạo danh t́nh yêu". Và khi đă đạt được t́nh yêu rồi thị chị sống với tất cả chiều sâu thăm thẳm của trái tim:

¤i con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Ḷng em nhớ đến anh
Cả trong mơ c̣n thức.
(Sóng)

Khi anh nói yêu em, trái tim em đập chừng mạnh qúạ
Mạnh đến nỗi em tưởng là nghe rơ
Tiếng tim anh đang đập v́ em.
Em yêu anh, yêu anh như điên ...

Khác hẳn những người đàn bà "sống trong vương quốc của t́nh yêu mà không biết được biên giới của vương quốc ấy". Xuân Quỳnh là một phụ nữ không những có khát vọng mà c̣n có đủ khả năng đi đến tận cùng biên giới và tận cùng đáy sâu của vương quốc t́nh yêụ Phải chăng ở những điểm tận cùng đó mà những câu thơ tuyệt tác đă ra đời:

Chỉ có thuyền mới hiểu
Biển mênh mông nhường nào
Chỉ có biển mới biết
Thuyền đi đâu về đâụ

Ngày nào không gặp nhau
Biển bạc đầu thương nhớ
Những ngày không gặp nhau
Ḷng thuyền đau - rạn vỡ...
(Thuyền và biển).

Một điều nổi bật trong thơ Xuân Quỳnh là chị không chỉ yêu say đắm mà c̣n đặt t́nh yêu ấy lên ngai vàng của sự tôn thờ tuyệt đốị Xuân Quỳnh rất có lí: ở cơi đời nàỵ T́nh yêu chẳng phải là điều thực sự đáng tôn thờ hay saỏ Vả chăng. Xuân quỳnh, bằng tất cả những phẩm chất hội tụ trong con người ḿnh, chị đă đạt được một t́nh yêu đáng tôn thờ. Người chồng, trong mắt Xuân Quỳnh, lúc nào cũng như một người t́nh mà chị yêu đắm đuối, cũng cảm thấy như "chàng" có thể vuột khỏi tay:

Tới thăm anh rồi em lại ra đi
Đôi mắt lo âu, lời âu yếm xẻ chia
Lúc anh đến, anh đi thành quá khứ
Anh thuộc về những người ngoài cánh cửa
(Thời gian trắng)

Anh, con đường xa ngái
Anh, bức vẽ không màu
Anh, ngh́n nỗi lo âu
Anh, ḍng thơ nổi gió...
Mà em người đời thường
Biết là anh có ở!
(Anh)

Cũng v́ tôn thờ t́nh yêu thái quá, có lúc Xuân Quỳnh đă có linh cảm chẳng lành về hạnh phúc của ḿnh. Thơ t́nh của chị đă đă đẩy t́nh yêu lên tầm bi kịch: T́nh yêu tuyệt đích có thể sẽ kết thúc cách nào đó thật bất ngờ, trước khi tuổi già sộc đến:

Đọc bài thơ yêu em thấy sự chia xạ
Và bỗng nhiên em lại bơ vơ,
Tay vẫn vụng, trán dô ra như trước...
(Thơ viết cho ḿnh)

Nếu từ giă thuyền rồi
Biển chỉ c̣n sóng gió
Nếu phải cách xa anh
Em chỉ c̣n băo tố
(Thuyền và biển)

T́nh yêu trong thơ Xuân Quỳnh thật là nồng nàn, sâu sắc và đượm nỗi thoảng thốt lo âu, tất cả được diễn đạt bằng một ngôn ngữ giản dị, trong sáng, hầu như không cách điệụ Đó là thứ thơ đạt tới tầm cao của nghệ thuật nhưng vẫn dễ hiểu với đông đảo quần chúng, vẫn có thể gây được những niềm xúc động khác thường:

Em trở về đúng nghĩa
Là máu thịt, đời thường ai chẳng có
Vẫn ngừng đập lúc cuộc đời không c̣n nữa
Nhưng biết yêu anh cả khi chết đi rồị

Và rồi cái điều bất ngờ nhất đă xảy ra với Xuân Quỳnh. Chị qua đời ngày 29 tháng 8 năm 1988 trong một tai nạn giao thông tại đầu cầu Phú Lương, thị xă Hải Dương, tỉnh Hải Hưng cùng chồng là Lưu Quang Vũ và con trai út Lưu Quỳnh Thơ (13 tuổi) để lại biết bao thương tiếc cho tất cả những ai yêu thơ chị, yêu kịch Lưu Quang Vũ.

Thế nhưng chính sự kết thúc ấy đă khiến cho t́nh yêu mà chị tôn thờ trở thành bất tử, đă làm Xuân Quỳnh và Thơ Xuân Quỳnh dường như càng đẹp ngời thêm lên bởi một vừng sáng ḱ diệu của huyền thoạị




* Hosted for free by InvisionFree